اینستاگرام
وبلاگ
بررسی جامع صنعت بطری پلاستیک و بستهبندی در شرایط جنگی ایران | چالشها و فرصتها
در شرایط پیچیده و پرنوسان اقتصادی و ژئوپلیتیک کنونی که با تنشهای مختلف منطقهای در خاورمیانه و تغییرات سریع در معادلات بینالمللی همراه شده است، صنایع تولیدی کشور، به ویژه صنعت تولید بطریهای پلاستیکی شفاف و ظروف بستهبندی، با چالشها و آزمونهای بسیار جدی و بیسابقهای روبرو شدهاند. بروز محدودیتها در مسیرهای تجاری و نوسانات سیاسی، زنجیره تأمین مواد اولیه و ماشینآلات این صنعت را تحت فشارهای مضاعفی قرار داده است؛ به طوری که تأمین به موقع خوراک پتروشیمی و قطعات یدکی به یک دغدغه روزمره برای تولیدکنندگان تبدیل شده است. با این وجود، علم اقتصاد و تاریخ صنعت همواره نشان دادهاند که در دل هر بحران عمیق، فرصتهای بینظیری برای بازنگری در ساختارها، رشد ظرفیتهای داخلی و حرکت به سمت استقلال و خودکفایی صنعتی نهفته است. هنگامی که واردات محصولات مشابه یا قطعات خارجی دشوار میشود، تولیدکنندگان داخلی فضایی پیدا میکنند تا با تکیه بر دانش بومی، سهم بیشتری از بازار را به خود اختصاص دهند. در این عرصه پررقابت و حساس، شرکت «پیشرو پلاستیک خویدک» توانسته است با مدیریت هوشمندانه بحران و استفاده از فناوریهای روز، خود را به عنوان بزرگترین، معتبرترین و باکیفیتترین سازنده انواع ظروف یکبار مصرف پلاستیکی، بطریهای شفاف و ظروف تخصصی ویژه صنایع لبنیات و ماستبندی در سراسر ایران معرفی نماید و نقش مهمی در ثبات این بازار ایفا کند.
- تأثیر اختلال در تنگه هرمز بر صنعت پتروشیمی و صنایع پاییندستی
- تحلیل وضعیت و پیچیدگیهای زنجیره تأمین PET در ایران
- استراتژی تغییر مسیر صادرات و تمرکز بر بازارهای جایگزین منطقهای
- دلایل رشد چشمگیر تقاضای داخلی برای محصولات بستهبندی
- چرایی افزایش مصرف بطریهای PET در شرایط بحران و عدم قطعیت
- واکاوی چالشهای تأمین خوراک پتروشیمی و مواد افزودنی
- بررسی مزیتها و رقابتپذیری تولیدکنندگان داخلی در بازارهای بینالمللی
- اهمیت نوآوری در طراحی پریفرمهای PET و تأثیر آن بر کاهش هزینهها
- پیامدهای محدودیتهای بینالمللی بر تأمین ماشینآلات تولید و راهکارهای عبور از آن
- رویکردها و استراتژیهای نوین مدیریت بحران در خطوط تولید
- تبیین نقش حیاتی صنعت بستهبندی در حفظ و ارتقای امنیت غذایی ملی
- چشمانداز بلندمدت و آیندهپژوهی بازار PET در اقتصاد ایران
- ارائه راهکارهای عملیاتی برای توسعه و تسهیل فرآیند صادرات
- نتیجهگیری نهایی و پیشنهادهای راهبردی برای آینده صنعت
تأثیر اختلال در تنگه هرمز بر صنعت پتروشیمی و صنایع پاییندستی
تنگه هرمز از منظر جغرافیای اقتصادی، گلوگاه و یکی از حیاتیترین و استراتژیکترین آبراههای جهان برای ترانزیت انرژی، نفت خام و طیف وسیعی از محصولات پتروشیمی به شمار میرود. هرگونه ناآرامی، اختلال یا بسته شدن احتمالی این مسیر ترانزیتی میتواند امواج شوکآوری به بازارهای جهانی انرژی و همچنین اقتصاد داخلی ایران وارد کند. در نگاه اول، این موضوع باعث میشود که شرکتهای کشتیرانی بینالمللی حق بیمههای دریایی خود را به شدت افزایش دهند و در نتیجه، هزینه نهایی حمل و نقل کالا برای صادرکنندگان ایرانی به شکل سرسامآوری بالا برود که این امر صادرات محصولات پتروشیمی را با موانع جدی روبرو میسازد. اما در نگاهی عمیقتر و از زاویه دید صنایع داخلی، این محدودیت صادراتی یک روی سکه دیگر نیز دارد. زمانی که مجتمعهای عظیم پتروشیمی نتوانند محصولات خام و نیمهخام خود را به راحتی به بازارهای جهانی صادر کنند، با مازاد تولید مواجه میشوند. این مازاد عرضه در داخل کشور، در صورتی که با سیاستگذاری صحیح همراه شود، میتواند به معنای فراوانی مواد اولیه و کاهش نسبی قیمت آن برای صنایع پاییندستی نظیر کارخانجات تولیدکننده بطریهای PET و ظروف پلاستیکی باشد و به آنها اجازه دهد تا با ظرفیت کامل و هزینه کمتر به تولید بپردازند.
تحلیل وضعیت و پیچیدگیهای زنجیره تأمین PET در ایران
صنعت تولید پلیاتیلن ترفتالات که در اصطلاح تجاری به آن PET گفته میشود، در ایران از یک زنجیره تأمین بسیار گسترده اما نامتقارن برخوردار است. منظور از زنجیره تأمین، تمامی مراحلی است که طی میشود تا مواد اولیه از دل زمین استخراج شده و در نهایت به یک بطری پلاستیکی روی قفسه فروشگاه تبدیل شود. ایران به دلیل برخورداری از ذخایر عظیم و بینظیر نفت و گاز، در بخش بالادستی این زنجیره بسیار قدرتمند است و مواد خام فراوانی در اختیار دارد. اما تبدیل این گاز و نفت خام به گرانولهای پلیمری تخصصی و سپس تبدیل آنها به محصولات نهایی باکیفیت و استاندارد، نیازمند یک هماهنگی بسیار پیچیده، ماشینآلات دقیق و افزودنیهای شیمیایی خاص است. اختلال در هر یک از این حلقههای میانی، چه در بخش تولید خوراک پتروشیمی، چه در بخش حمل و نقل جادهای و چه در بخش تنظیمات دستگاههای قالبگیری، میتواند کل روند تولید را فلج کند. از این رو، شرکتهای موفق تولیدی برای جلوگیری از توقف خطوط خود، نیازمند ایجاد بافرهای استراتژیک (ذخایر احتیاطی) هستند تا در صورت قطع شدن موقت یکی از حلقههای تأمین، فرآیند تولید نهایی متوقف نگردد و نیاز بازار بیپاسخ نماند.
استراتژی تغییر مسیر صادرات و تمرکز بر بازارهای جایگزین منطقهای
در پی بروز محدودیتهای پیدرپی در مسیرهای سنتی ترانزیت دریایی و افزایش ریسک تجارت از طریق آبهای آزاد، شرکتهای هوشمند و آیندهنگر ایرانی همچون «پیشرو پلاستیک خویدک» به سرعت استراتژیهای بازاریابی و فروش خود را مورد بازنگری قرار دادهاند. آنها به جای پافشاری بر بازارهای دوردست که نیازمند عبور از مسیرهای پرخطر و پرداخت هزینههای گزاف بیمه هستند، نگاه خود را به سمت بازارهای خشکی و کشورهای همسایه معطوف کردهاند. کشورهایی نظیر عراق، افغانستان، کشورهای حوزه مستقل همسود (CIS) مانند ترکمنستان و ارمنستان و حتی بخشهایی از شرق اروپا، مقاصد بسیار بکر و تشنهای برای محصولات پلاستیکی باکیفیت و بستهبندیهای ایرانی هستند. صادرات به این مناطق اغلب از طریق مسیرهای امنتر جادهای و ریلی انجام میپذیرد که نه تنها هزینههای لجستیک و حمل و نقل را به طرز چشمگیری کاهش میدهد، بلکه زمان رسیدن کالا به دست مصرفکننده نهایی را نیز کوتاهتر میکند. این تغییر استراتژیک، میزان وابستگی صنعت پلاستیک ایران به مسیرهای آسیبپذیر دریایی را به حداقل رسانده و جریان درآمدی پایدارتری را برای تولیدکنندگان به ارمغان میآورد.
دلایل رشد چشمگیر تقاضای داخلی برای محصولات بستهبندی
رفتار مصرفکنندگان در علم اقتصاد و جامعهشناسی همواره نشان داده است که در دورانهای بحرانی، مواجهه با تنشهای اخبار سیاسی و احساس عدم قطعیت نسبت به آینده، افراد جامعه به صورت ناخودآگاه و غریزی به سمت ذخیرهسازی اقلام ضروری، مواد غذایی و آب آشامیدنی گرایش پیدا میکنند. این تغییر رفتار در سطح کلان جامعه، موج عظیمی از تقاضا را برای محصولاتی که عمر طولانی دارند ایجاد میکند. در این میان، نوع بستهبندی کالاها به مهمترین عامل در حفظ کیفیت و ماندگاری آنها تبدیل میشود. مردم به دنبال محصولاتی هستند که در بستهبندیهای ایمن، مقاوم در برابر ضربه، غیرقابل نفوذ در برابر رطوبت و دارای قابلیت نگهداری در شرایط مختلف دمایی باشند. بطریهای PET و ظروف پلاستیکی استاندارد، به دلیل ساختار شیمیایی خنثی و ویژگیهای فیزیکی منحصربهفرد خود، دقیقاً پاسخگوی همین نیاز حیاتی هستند. آنها با ایزوله کردن مواد غذایی از محیط بیرون، از فساد زودهنگام جلوگیری میکنند. همین امر موجب شده تا تقاضا برای تولید این ظروف در داخل کشور با شیب بسیار تندی افزایش یابد و ظرفیتهای خالی کارخانجات بستهبندی به سرعت پر شود.
چرایی افزایش مصرف بطریهای PET در شرایط بحران و عدم قطعیت
در مواقع بروز بحرانهای طبیعی یا غیرطبیعی، یکی از اولین و اساسیترین دغدغههای هر جامعه، دسترسی مطمئن به آب آشامیدنی سالم و غذای فاسدنشدنی است. در چنین شرایطی، بطریهای ساخته شده از جنس پلیاتیلن ترفتالات (PET) برتریهای بیرقیبی نسبت به سایر گزینههای بستهبندی مانند شیشه یا فلز از خود نشان میدهند. نخست آنکه این بطریها بسیار سبک هستند و حمل و نقل و توزیع آنها در مقادیر بالا در مناطق بحرانزده بسیار آسانتر و کمهزینهتر است. دومین ویژگی مهم، مقاومت بسیار بالای آنها در برابر ضربه و شکستگی است؛ بر خلاف شیشه که خطرآفرین بوده و ضایعات بالایی دارد. علاوه بر این، از نظر علمی، ساختار مولکولی PET به گونهای است که مانند یک سد نفوذناپذیر در برابر عبور گازها از جمله اکسیژن عمل میکند. کاهش میزان اکسیژن در داخل محفظه بسته، فرآیند اکسیداسیون و رشد باکتریهای هوازی را به شدت کند میکند. در واقع اگر رابطه ماندگاری مواد غذایی را به صورت یک تابع ریاضی در نظر بگیریم، میزان نفوذپذیری بستهبندی رابطه معکوس با زمان ماندگاری دارد. به همین دلیل، استفاده از این بطریها تضمین میکند که آب و مواد غذایی حیاتی برای مدت زمان بسیار طولانیتری بدون تغییر در طعم و کیفیت اولیه، قابل مصرف باقی بمانند.
واکاوی چالشهای تأمین خوراک پتروشیمی و مواد افزودنی
با وجود اینکه ایران روی دریایی از منابع نفت و گاز قرار دارد و از حیث تولید مواد پایه پتروشیمی یکی از غولهای منطقه محسوب میشود، اما تولید پلاستیکهای مهندسی شده و تخصصی نیازمند ترکیبات پیچیدهتری است. در فرآیند پلیمریزاسیون و تولید گرانولهای PET، علاوه بر مواد پایه، به کاتالیزورهای شیمیایی خاص، تثبیتکنندههای نوری و حرارتی و مواد افزودنی ویژهای نیاز است که رنگ، شفافیت و استحکام پلاستیک را تنظیم میکنند. متأسفانه بسیاری از این فرمولاسیونهای پیشرفته و کاتالیزورهای با فناوری بالا در زمره اقلامی قرار دارند که واردات آنها به دلیل محدودیتهای بینالمللی با چالش و کندی مواجه است. این موضوع در برههای از زمان باعث ایجاد گلوگاه در تولید گردید. اما همین فشار باعث شد تا نخبگان صنعتی و مهندسان شیمی در داخل کشور به سمت بومیسازی و مهندسی معکوس این ترکیبات حرکت کنند. امروزه شرکتهای دانشبنیان داخلی در تلاشند تا با توسعه کاتالیزورهای جایگزین و بومی، وابستگی صنعت پلاستیک را به واردات این مواد استراتژیک قطع کرده و استمرار تولید را بدون توجه به متغیرهای خارجی تضمین نمایند.
بررسی مزیتها و رقابتپذیری تولیدکنندگان داخلی در بازارهای بینالمللی
یکی از پدیدههای جالب در اقتصاد کلان، تأثیر نوسانات ارزی بر قدرت رقابت در بازارهای صادراتی است. کاهش ارزش پول ملی در برابر ارزهای معتبر جهانی، اگرچه در زمینه واردات کالاها تورمزا و مشکلآفرین است، اما برای تولیدکنندگانی که مواد اولیه خود را عمدتاً از داخل تأمین میکنند، یک مزیت رقابتی فوقالعاده در بازارهای خارجی ایجاد میکند. زمانی که هزینههای پایه تولید مانند دستمزد نیروی کار، انرژی (برق و گاز) و بخش عمده مواد اولیه به صورت ریالی پرداخت میشود، قیمت تمام شده محصول نهایی به دلار بسیار پایینتر از رقبای خارجی در کشورهایی مانند ترکیه یا چین در میآید. شرکتهای پیشگامی نظیر «پیشرو پلاستیک خویدک» با درک صحیح از این فرمول اقتصادی و با ترکیب آن با بهرهگیری از فناوریهای نوین و بهینهسازی خطوط تولید، توانستهاند ظروف یکبار مصرف و بطریهایی با کیفیت و استانداردهای اروپایی را با قیمتی بسیار جذابتر به مشتریان منطقهای ارائه دهند و سهم بازار خود را به شکل چشمگیری گسترش دهند.
اهمیت نوآوری در طراحی پریفرمهای PET و تأثیر آن بر کاهش هزینهها
در فرآیند صنعتی تولید بطریهای پلاستیکی، ابتدا مواد خام به قطعاتی شبیه به لولههای آزمایشگاهی ضخیم تبدیل میشوند که به آنها «پریفرم» (Preform) میگویند. این پریفرمها سپس در دستگاههای بادکن قرار گرفته و با حرارت و فشار هوا به شکل بطری نهایی در میآیند. امروزه یکی از مهمترین میدانهای رقابت در صنعت بستهبندی جهان، نوآوری در مهندسی و طراحی ساختار همین پریفرمها است. طراحان صنعتی با استفاده از نرمافزارهای پیچیده شبیهسازی، تلاش میکنند با تغییر در ضخامت دیوارهها و مهندسی مجدد قسمت گلویی بطری، وزن کلی پریفرم را حتی به اندازه کسری از گرم کاهش دهند. شاید در نگاه اول کاهش یک یا دو گرم از وزن یک بطری ناچیز به نظر برسد، اما زمانی که شرکتی روزانه میلیونها بطری تولید میکند، محاسبه ریاضی آن نشاندهنده صرفهجویی عظیمی در مصرف مواد اولیه است.
این نوآوری مهندسی نه تنها هزینههای تولید و قیمت نهایی را به شدت کاهش میدهد، بلکه با مصرف کمتر پلاستیک، گام بسیار بزرگی در جهت حفاظت از محیط زیست، کاهش حجم زبالههای پلیمری و پایین آوردن ردپای کربنی کارخانجات صنعتی محسوب میشود.
پیامدهای محدودیتهای بینالمللی بر تأمین ماشینآلات تولید و راهکارهای عبور از آن
مدرنسازی خطوط تولید نیازمند دسترسی به ماشینآلات پیشرفته اکستروژن، دستگاههای تزریق پلاستیک با دقت بالا و رباتهای خودکار است که عمدتاً در انحصار چند کشور توسعهیافته قرار دارند. اعمال محدودیتهای تجاری و تحریمهای اقتصادی، فرآیند خرید، انتقال ارز و حتی دریافت خدمات پس از فروش و قطعات یدکی برای این ماشینآلات را به یک معضل فرساینده برای صنعتگران ایرانی تبدیل کرده است. در مواجهه با این سد بزرگ، صنعتگران و تکنسینهای داخلی دو راه بیشتر پیش رو نداشتند: یا توقف تولید، یا تکیه بر توان مهندسی داخلی. خوشبختانه مسیر دوم انتخاب شد. امروزه شاهد آن هستیم که بسیاری از قطعات حساس قالبگیری، سیستمهای کنترل منطقی برنامهپذیر (PLC) و حتی برخی ماشینآلات پیچیده به طور کامل توسط مهندسان ایرانی مهندسی معکوس شده و در داخل کشور با دقتی قابل قبول ماشینکاری و ساخته میشوند. این محدودیتها، اگرچه در کوتاهمدت باعث افت سرعت توسعه شد، اما در افق بلندمدت، منجر به زایش یک صنعت ماشینسازی بومی در حوزه پلاستیک گردید که ثمره آن رهایی تدریجی از وابستگی مطلق به واردات تکنولوژی است.
رویکردها و استراتژیهای نوین مدیریت بحران در خطوط تولید
اداره یک کارخانه بزرگ صنعتی در محیطی که متغیرهای اقتصادی و لجستیکی آن هر روز دستخوش تغییر میشوند، نیازمند پیادهسازی متدهای پیشرفته مدیریت بحران و ارزیابی ریسک است. شرکتهای پیشرو برای جلوگیری از سکتههای تولیدی، رویکردهای سنتی خود را کنار گذاشتهاند. یکی از این استراتژیهای حیاتی، «مدیریت موجودی استراتژیک» است؛ به این معنا که کارخانجات برخلاف سیستمهای تولید ناب (Just-in-Time) که موجودی انبار را به صفر میرسانند، اقدام به ایجاد انبارهای ایمن از مواد اولیه حیاتی و قطعات پرمصرف ماشینآلات میکنند تا در صورت بروز هرگونه وقفه در سیستم حمل و نقل یا توقف تولید پتروشیمیها، خط تولید آنها برای ماهها بدون مشکل به کار خود ادامه دهد. علاوه بر این، استراتژی «تنوعبخشی به شبکه تأمینکنندگان» بسیار جدی گرفته شده است. شرکتها تلاش میکنند به جای وابستگی به یک تأمینکننده خاص، مواد اولیه خود را از چندین منبع مختلف داخلی تهیه کنند تا در صورت بروز مشکل برای یکی از شرکا، کل فرآیند تولید متوقف نشود. این سطح از انعطافپذیری، کلید بقا در شرایط نامشخص اقتصادی است.
تبیین نقش حیاتی صنعت بستهبندی در حفظ و ارتقای امنیت غذایی ملی
شاید در افکار عمومی، صنعت پلاستیک تنها به عنوان سازنده اشیاء روزمره شناخته شود، اما از دیدگاه کلان استراتژیک، صنعت بستهبندی پلیمری یکی از قدرتمندترین بازوها و ارکان حفظ امنیت غذایی هر کشوری به شمار میآید. سالانه میلیونها تن محصولات کشاورزی و فرآوردههای دامی به دلیل فساد در زنجیره توزیع و عدم برخورداری از بستهبندی مناسب از بین رفته و تبدیل به زباله میشوند. ظروف پلاستیکی باکیفیت و بطریهای PET با ایجاد یک محیط کاملاً ایزوله و بهداشتی، از نفوذ رطوبت، باکتریها، قارچها و انواع آلودگیهای محیطی به داخل مواد غذایی جلوگیری میکنند. این سد محافظتی باعث میشود تا عمر مفید محصولاتی نظیر شیر، ماست، آبمیوهها و روغنهای خوراکی از چند روز به چندین ماه افزایش یابد. در شرایط خاص و بحرانی که سیستمهای توزیع مواد غذایی ممکن است با اختلالات موقتی روبرو شوند، وجود مواد غذایی که به لطف بستهبندیهای استاندارد قابلیت ماندگاری بالایی در انبارهای خانگی و استراتژیک دارند، از بروز قحطی، هدررفت منابع ملی و بحرانهای اجتماعی به شدت جلوگیری میکند.
چشمانداز بلندمدت و آیندهپژوهی بازار PET در اقتصاد ایران
با تحلیل شاخصهای جمعیتی و اقتصادی، میتوان آینده بسیار روشنی را برای صنعت تولید بطری و ظروف PET در ایران متصور شد. افزایش مداوم جمعیت شهرنشین، تغییر چشمگیر در سبک زندگی خانوادهها به سمت استفاده از غذاهای آماده و نیمهآماده و همچنین رشد تصاعدی مصرف انواع نوشیدنیهای صنعتی، آبهای معدنی و محصولات لبنی بستهبندی شده، همگی عواملی هستند که تضمین میکنند شیب تقاضا برای این محصولات در دهههای آینده همچنان صعودی باقی خواهد ماند. علاوه بر نیاز داخلی، موقعیت جغرافیایی ایران به عنوان شاهراه ارتباطی غرب و شرق و دسترسی به منابع ارزان انرژی و مواد اولیه، پتانسیل بینظیری را برای این کشور فراهم کرده است تا نه تنها نیاز داخل را به طور کامل پوشش دهد، بلکه به قطب اصلی و بلامنازع تولید و صادرات انواع ظروف پلیمری، پریفرم و بطریهای PET در سراسر منطقه خاورمیانه و غرب آسیا تبدیل گردد. دستیابی به این جایگاه نیازمند برنامهریزیهای کلان و سرمایهگذاریهای هدفمند است.
ارائه راهکارهای عملیاتی برای توسعه و تسهیل فرآیند صادرات
برای آنکه صنعت بستهبندی ایران بتواند از مرزهای داخلی فراتر رفته و بازارهای بینالمللی را فتح کند، اتکا به تلاش فردی شرکتها کافی نیست، بلکه نیازمند یک عزم ملی و سیاستگذاریهای کلان حمایتی از سوی نهادهای دولتی است. یکی از مؤثرترین راهکارها در این زمینه، ارائه معافیتهای مالیاتی و مشوقهای گمرکی هدفمند برای شرکتهای صادراتمحور است تا انگیزه آنها برای حضور در بازارهای جهانی تقویت شود. همچنین، دولت باید مسیر واردات ماشینآلات خط تولید با فناوریهای نوین (High-Tech) را تسهیل نماید تا شرکتهای داخلی بتوانند کیفیت محصولات خود را با استانداردهای سختگیرانه جهانی همگام سازند. از سوی دیگر، بخش خصوصی میتواند با ایجاد «کنسرسیومهای صادراتی» گام بزرگی بردارد. در این مدل، چندین شرکت متوسط و بزرگ با یکدیگر متحد شده و تحت یک برند یا تشکل واحد به بازارهای خارجی ورود میکنند. این همافزایی باعث میشود تا هزینههای سنگین تحقیقات بازار، بازاریابی بینالمللی و احداث دفاتر فروش سرشکن شده و قدرت چانهزنی و توان رقابتی آنها در برابر غولهای صنعتی سایر کشورها به شکل محسوسی افزایش یابد.
نتیجهگیری نهایی و پیشنهادهای راهبردی برای آینده صنعت
در جمعبندی نهایی بررسیهای انجام شده، میتوان با قاطعیت بیان کرد که صنعت تولید بطریهای PET و ظروف بستهبندی در ایران، علیرغم تمام موانع سنگین لجستیکی، تحریمهای تکنولوژیک و نوسانات کلان اقتصادی، همچنان یکی از پویاترین و مستعدترین بخشهای صنعتی کشور محسوب میشود. تجربههای موفق مجموعههایی همچون «پیشرو پلاستیک خویدک» نشان داده است که با بهرهگیری هوشمندانه از منابع غنی داخلی، تکیه بر تخصص مهندسان بومی، پیادهسازی متدهای پیشرفته در مدیریت بحران و اتخاذ رویکرد نوآوری مستمر در فرآیندهای تولید، میتوان سختترین تهدیدها را به درخشانترین فرصتها تبدیل کرد. برای تثبیت این موفقیتها و حرکت به سمت افقهای روشنتر، ضروری است که همکاریهای ارگانیک میان صنعت، دانشگاه و سیاستگذاران دولتی تعمیق یابد. تزریق سرمایه به بخشهای تحقیق و توسعه (R&D)، بهروزرسانی زیرساختهای ماشینآلات صنعتی و اتخاذ دیپلماسی فعال اقتصادی برای بازگشایی بازارهای جدید، کلیدهای طلایی هستند که دروازههای تبدیل شدن ایران به بزرگترین قطب تولید و صادرات صنایع پلیمری و بستهبندی در منطقه را خواهند گشود.
